TÜBA Başkanı Muzaffer Şeker, COP31’de iklim krizinin sağlık boyutunu ve bilim akademilerinin politika süreçlerindeki rolünü anlattı.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da düzenlenen “İklime Dirençli Sağlık Sistemleri İçin Bilim ve Liderlik” başlıklı uluslararası etkinlikte konuşan TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, iklim krizinin aynı zamanda bir sağlık krizi olduğunu vurguladı. Şeker, bilim akademilerinin politika süreçlerinde bağımsız danışmanlık, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi uluslararası iş birlikleri yoluyla etkin rol alması gerektiğini ifade etti.
Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini, gıda ve su güvenliğini tehdit ettiğini ve bazı bulaşıcı hastalıkların yayılmasını artırdığını belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2000-2019 yılları arasında dünya genelinde her yıl yaklaşık 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandığı hatırlatıldı. Yaşlılar, çocuklar, açık havada çalışanlar ve kaynakları sınırlı topluluklar en savunmasız gruplar olarak öne çıktı.
Şeker, bağımsız bilimsel danışmanlığın politika yapım süreçlerine daha fazla dahil edilmesi gerektiğini söyledi. TÜBA’nın 2020 yılında yayımladığı “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan “COP31 Eylem Gündemi Hedefleri: Sentez Raporu”na da değinildi. Sentez raporunun iklime dirençli şehirler, elektrifikasyon, döngüsel ekonomi, iklim eğitimi ve iklim finansmanı gibi altı alanda öneriler içerdiği belirtildi.
Şeker ayrıca önleyici sağlık hizmetlerinin ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi gerektiğini savundu. Türkiye’de TÜBA, TÜBİTAK ve TÜSEB arasındaki iş birliğinin bu alanda örnek oluşturduğunu ifade etti.
Şeker, her ülkenin kendi bilimsel kanıtlarını üretebilmesi ve önceliklerini belirleyebilmesi gerektiğini vurguladı. Sürdürülebilir sağlık sistemlerinin dışarıdan hazır olarak alınamayacağını, yerel bilgi ve uzmanlıkla inşa edilmesi gerektiğini kaydetti.
Panelde moderatörlüğü ABD Ulusal Tıp Akademisi Başkanı Dr. Victor J. Dzau’nun yaptığı oturuma, Brezilya Sağlık Bakanlığı’ndan Dr. Agnes Soares da Silva, Dünya Sağlık Örgütü’nden Dr. Maria Neira ve Endonezya Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Daniel Murdiyarso da konuşmacı olarak katıldı.
Şeker, sağlık, tarım ve çevre bakanlıklarını bir araya getiren “Tek Sağlık” konseylerinin kurulmasını önerdi. Bilim akademilerinin bu konseylerin bilimsel sekreterliğini üstlenebileceğini belirtti. Ayrıca bölgesel veri sistemlerinin geliştirilmesi ve düşük ve orta gelirli ülke araştırmacılarının uluslararası projelerde eşit ortak olarak yer alması gerektiğini ifade etti. Şeker, yanıtını “Kısacası: konseyler kurun, veri üretin, insanlara yatırım yapın.” sözleriyle tamamladı.
Şeker, başarının üretilen stratejilerin sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle ölçülmesi gerektiğini belirterek konuşmasını tamamladı.
