Türkiye’nin hafızasına kazınan 6 Şubat 2023 depremlerinin üçüncü yıl dönümünde, kaybedilen canların acısı ilk günkü gibi taze. Ancak yıkımın pençesinden çıkan şehirlerimiz, devletin ve milletin el birliğiyle yürüttüğü devasa bir yeniden yapılanma sürecine tanıklık ediyor. Yaralar sarılırken, geleceğe dair umutlar yeniden filizleniyor.
Üç yıl önce bugün, şafak sökmeden önce, Türkiye’nin kalbi Pazarcık’ta 7,7, öğle saatlerinde ise Elbistan’da 7,6 büyüklüğündeki iki büyük depremle hepten sarsıldı. 6 Şubat 2023, takvimlere sadece bir tarih olarak değil, bir ülkenin hafızasına kazınan derin bir yara olarak geçti. Tam 11 ilimizi, 124 ilçemizi ve binlerce köyümüzü kapsayan 120 bin kilometrekarelik devasa bir alanda, 14 milyonu aşkın vatandaşımız bu afetin doğrudan etkisini hissetti. Geriye ise tarifsiz acılar, kaybolan umutlar ve maalesef 53 bin 537 can kaybı kaldı. 107 bin 213 kişi ise yaralı olarak hayata tutunmaya çalıştı.
Bu korkunç felaketin ardından ulusal yas ilan edildi, OHAL süreciyle devlet tüm imkanlarını seferber etti. Türkiye, o anlarda sadece toprakla değil, acıyla da sınanıyordu.
Depremin ilk şoku atlatıldığında, Türkiye tek yürek oldu. Kamu kuruluşlarından yerel yönetimlere, sivil toplum örgütlerinden gönüllülere kadar herkes, bu devasa yarayı sarmak için seferber oldu. Bölgeye su, gıda, ilaç ve giysi gibi temel yaşam malzemeleri soluksuz bir yarışla ulaştırıldı.
Enkaz altından hayat kurtarmak için zamana karşı verilen mücadelede, tam 650 bin personel görev yaptı. Uluslararası ekiplerden arama kurtarma uzmanlarına, güvenlik güçlerinden sağlık personeline kadar dev bir ordu, umut ışığı olmak için canla başla çalıştı. 39 bin enkazda arama, 26 binden fazla binada ise kurtarma faaliyetleri aralıksız sürdü.
Bu büyük seferberlikte, karadan ve havadan adeta bir yardım köprüsü kuruldu. 20 bini aşkın araç ve ağır iş makinesi, 141 helikopter, 182 uçak ve hatta 23 gemi, dur durak bilmeden bölgeye yardım taşıdı. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’mızın gemileri, ihtiyaç sahiplerine umut olmak için limanlara demirledi.
Hava araçları, sadece personel ve malzeme taşımakla kalmadı, aynı zamanda 17 bin 500 sorti ile yaralı tahliyesi ve yangın söndürme gibi kritik görevleri üstlendi. Türk Hava Yolları, 13 bin 701 seferle 2 milyondan fazla yolcuya, 712 kargo seferiyle de 32 bin 770 ton yardıma ev sahipliği yaptı. Yerli ve milli İnsansız Hava Araçlarımız (İHA), enkaz bölgelerinin keşfinde ve koordinasyonunda kilit rol oynadı.
Bu kapsamlı çabalar sayesinde, AFAD koordinasyonunda 3 milyon 549 bin 443 afetzede güvenli bölgelere tahliye edildi. Türkiye, bu süreçte adeta bir lojistik dehası sergiledi.
Afetin vurduğu 11 ilde, evlerini kaybeden binlerce kişi için umut vadeden geçici barınma alanları kuruldu. 1 milyon çadır sevk edildi ve 350 çadır kentte 645 bin çadırla 2,5 milyona yakın afetzedeye kucak açıldı. Sadece çadırlar değil, 428 konteyner kentte 220 bin konteynerle 707 bin kişi ağırlanarak, modern imkanlarla donatılmış yaşam alanları sunuldu. Bu konteyner kentler, sadece birer barınak değil; eğitim, sağlık, beslenme gibi sosyal donatılarla mini şehirler haline geldi.
KYK ve MEB yurtları, orduevleri, askeri tesisler ve hatta TCDD vagonları bile toplamda 1 milyon 188 binden fazla afetzedeye geçici yuva oldu. Milli Savunma Bakanlığı’mızın gemileri ise yüzen hastanelere ve yaşam alanlarına dönüşerek büyük bir insanlık dersi verdi.
Türk Silahlı Kuvvetleri, 40 binden fazla askeri personel, 100 arama kurtarma timi ve 29 özel eğitimli köpeğiyle deprem bölgesinde kahramanca görev yaptı. 327 vatandaşımız, bu kahramanların çabaları sayesinde enkaz altından çekip çıkarıldı. TSK, aynı zamanda 72 bin çadır kurarak ve askeri fabrikalarında kesintisiz çadır ve konteyner üreterek barınma ihtiyacına önemli bir destek verdi. Sahra mutfakları ve fırınlarıyla milyonlarca sıcak yemek ve ekmek dağıtıldı, 251 Mehmetçik Okulu ile çocukların eğitimine ara verilmemesi sağlandı.
Göktürk uydumuz ve İHA’larımız, yıkımın fotoğrafını çekerek, yeniden yapılanma sürecine ışık tutan veriler sağladı. Mehmetçik, her yerdeydi; bir umut, bir el, bir güç olarak.
Depremin açtığı devasa yaraları sarmak ve şehirlerimizi yeniden ayağa kaldırmak için, “asrın inşası” olarak adlandırılan devasa bir süreç başladı. Merkezi Yönetim Bütçesi’nden 2025 sonuna kadar 3,6 trilyon lira (yaklaşık 91,5 milyar dolar) gibi rekor bir harcama yapıldı. Bu, sadece bir inşaat projesi değil, bir ülkenin yeniden diriliş manifestosuydu.
Afetzedelerin en temel ihtiyacı olan barınma sorununu çözmek için inanılmaz bir hızla çalışıldı. Bugüne kadar yapılan kura törenleriyle toplam 433 bin 667 konut ve 21 bin 690 iş yeri hak sahiplerini buldu. Bu sadece bir sayı değil, binlerce ailenin yeniden kurulan hayatlarının müjdecisiydi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı törenle 455 bininci konutun anahtarı teslim edildi; bu, kaydedilen büyük ilerlemenin ve kararlılığın bir sembolüydü.
İnşa edilen konutlar, sadece dört duvardan ibaret değil; sosyal donatıları, parkları, kültürel alanları ve şehir meydanlarıyla bütüncül, modern yaşam alanları olarak tasarlandı. Amaç, sadece barınak değil, yaşam dolu yeni şehirler kurmaktı.
Yeniden yapılanma sürecinde eğitim de göz ardı edilmedi. Bölgede eğitim-öğretim faaliyetlerinin aksamadan devam etmesi için 13 bin 321 yeni derslik inşa edildi ve 2 bin 776 derslik güçlendirildi. Bu yatırımlarla deprem öncesine göre derslik sayısında yüzde 15 artış hedefleniyor. Üniversite binalarının onarımı ve altyapı yenilemeleri için de milyarlarca lira harcandı.
İstihdam kaybının önüne geçmek ve iş gücü piyasasını desteklemek amacıyla 60 binden fazla kişiye meslek kursları ve işbaşı eğitim programları sunuldu, bu alana yaklaşık 2,9 milyar lira kaynak aktarıldı. Bölge insanının yeniden iş sahibi olması, hayatın normalleşmesi için hayati bir adımdı.
Deprem bölgesindeki belediyelerin ayakta kalabilmesi ve hizmetlerini sürdürebilmesi için merkezi bütçeden yaklaşık 4 milyar lira nakdi destek sağlandı. Acil altyapı ve ekipman talepleri için 21,9 milyar liralık projeler hayata geçirildi. Elektrik dağıtım şebekesinden kara yollarına, demir yollarından tarım desteklerine kadar devasa altyapı ve ekonomik iyileştirme yatırımları yapıldı. Sadece enerji altyapısı için 51,1 milyar lira, kara yolları için 19,8 milyar lira harcandı. Tarım sektörüne 17,4 milyar lira destek verildi. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) yeniden ayağa kalkması için 17,6 milyar lira kaynak harekete geçirildi.
Bölge, Türkiye için önemli bir üretim ve ihracat üssü olma kimliğini yeniden kazanıyor.
Yeniden yapılanma çalışmaları sadece şehir merkezleriyle sınırlı kalmadı. Kırsal kalkınma ve esnafa destek projeleriyle, 11 ilde 43 bin yeni dükkan inşa edildi. 4 bin 333 köyde yürütülen çalışmalarla 63 bin köy evi tamamlanarak teslim edildi. Türkiye’nin çevre uzunluğuna eş değer olan 11 bin kilometrelik altyapı projesi hayata geçirildi. Köy evleri ve dükkanlar, kırsal nüfusun yerinde kalmasını sağlayarak, deprem bölgesindeki hayatın normalleşmesinde kilit bir rol oynuyor.
Saatte 23 konut, günde ortalama 550 konut üretim hızına ulaşan Türkiye, bu zorlu süreçte büyük bir direnç ve azim örneği sergiliyor. Yıkılanın yerine çok daha iyisini koyma gayreti, bir ülkenin ne denli güçlü bir iradeye sahip olduğunu dünyaya gösterdi. 6 Şubat depremlerinin üçüncü yıl dönümünde, acılar hala taze olsa da, yeniden inşa edilen şehirler, kurulan yuvalar ve filizlenen umutlar, Türkiye’nin geleceğe olan inancını pekiştiriyor. Bu destansı süreç, devletin ve milletin sarsılmaz birliğiyle yazılmaya devam ediyor.
