30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’nde BM verileri, her yıl 1,3 milyar ton gıda israf edilirken milyonlarca çocuğun açlıktan öldüğünü gösteriyor.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nun kararıyla ilan edilen 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’nde, dünya genelindeki gıda israfı ve derinleşen açlık krizi arasındaki çarpıcı çelişki bir kez daha gündeme geldi. BM Dünya Gıda Programı (WFP) ve küresel raporlardan derlenen verilere göre, her yıl 1,3 milyar ton gıda israf edilirken, milyonlarca çocuk açlığa bağlı nedenlerle hayatını kaybediyor.
Küresel Gıda Krizleri Raporu, 2024 yılında 53 ülke ve bölgede 295 milyondan fazla insanın akut açlıkla mücadele ettiğini ortaya koydu. Bu rakam, önceki yıla kıyasla 13,7 milyonluk bir artışı işaret etti. Kıtlık seviyesindeki açlıkla karşı karşıya kalanların sayısı ise 1,4 milyona ulaştı.
En ağır kıtlık durumu Gazze’de 640 bin 600 kişiyi etkilerken, Sudan’da 8,1 milyon ve Yemen’de 5,5 milyon kişi “4. seviye akut gıda krizi” ile yaşam mücadelesi veriyor. Güney Sudan, Haiti ve Mali de kıtlık riski taşıyan bölgeler arasında yer aldı.
Açlık krizinin en savunmasız kesimini çocuklar oluşturuyor. WFP verilerine göre, dünya genelinde 43 milyon çocuk aşırı açlıkla mücadele ediyor. Her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlığa bağlı nedenlerle yaşamını yitiriyor; beş yaş altı çocuk ölümlerinin yaklaşık yüzde 45’i yetersiz beslenmeden kaynaklanıyor.
Milyarlarca insanın gıdaya erişmekte zorlandığı bir dünyada, her yıl insanlar için üretilen gıdanın yaklaşık üçte birine denk gelen 1,3 milyar ton gıda israf ediliyor veya kayboluyor. Bu durum, küresel kaynakların verimsiz kullanımını gözler önüne seriyor.
Gıda israfında ülkelerin profilleri farklılık gösteriyor. Çin, yıllık 108 milyon tonu aşan toplam israfla ilk sırada yer alırken; Pakistan kişi başı 122 kilogram, Mısır ise 155 kilogramlık israfla bireysel tüketimde yüksek oranlara ulaşıyor. ABD, 24 milyon tonluk israfla öne çıkarken, aşırı tüketim alışkanlıkları temel neden olarak belirtiliyor.
Nijerya ve Brezilya gibi ülkelerde ise israfın ana kaynağı tüketici değil. Yetersiz depolama, verimsiz nakliye ve altyapı eksiklikleri nedeniyle tarladan sofraya ulaşamayan ürünler büyük kayıplara yol açıyor.
30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü kapsamında bu yılın teması “gıda atığı” olarak belirlendi. BM Habitat ve BM Çevre Programı (UNEP), tüm dünyayı ulusal ve yerel düzeyde sıfır atık girişimlerine katılmaya davet etti.
Günün anlam ve önemine binaen İstanbul’da özel bir etkinlik düzenlendi. Sıfır Atık Vakfı ev sahipliğinde; UNEP, BM-Habitat ve UNDP işbirliğiyle “Sıfır Atık Tabağınızda Başlar” temalı Bölgesel Anma Etkinliği, Üsküdar’daki vakıf merkezinde gerçekleştirildi.
Bu etkinlik, gıda israfının önlenmesi için bireysel ve toplumsal farkındalığın artırılmasını hedefledi. Uzmanlar, gıda israfının sadece ekonomik bir kayıp olmadığını, aynı zamanda etik bir sorun ve iklim krizini tetikleyen önemli bir unsur olduğunu vurguladı.
