Gaziantep’te gözlenen süper hücre fırtınasının nedeni Prof. Dr. Murat Türkeş tarafından açıklandı. Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşan sistemin detayları…
Gaziantep’te önceki gün akşam saatlerinde etkili olan sağanak sırasında ‘süper hücre’ olarak adlandırılan şiddetli fırtına yapısı gözlendi. Kentte kısa süreli dolu ve kuvvetli rüzgar etkili olurken, Şanlıurfa’da sağanak, Adana’nın yüksek kesimlerinde ise kar yağışı görüldü.
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, yaşanan hava olaylarını değerlendirdi. Türkeş, Avrupa-Akdeniz havzasında atmosferik dolaşımda olağan dışı bir tablo oluştuğunu belirtti.
Prof. Dr. Murat Türkeş, Gaziantep’te gözlenen süper hücre fırtınasının, Kuzey Afrika’dan gelen sıcak hava ile Arktik kökenli soğuk havanın Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu üzerinde karşılaşması sonucu gelişen güçlü cephesel sistem içinde oluştuğunu açıkladı. Bu karşılaşmanın atmosferdeki konvektif kararsızlığı artırarak organize yapıya sahip süper hücre fırtına sistemini tetiklediğini ifade etti.
Yaklaşık bir haftadır Kuzeybatı Afrika ve Batı Akdeniz kökenli sıcak hava kütlesinin güneyden kuzeye ilerlediğini, buna karşılık Arktik kökenli soğuk hava kütlesinin de güney yönlü hareketle Doğu Akdeniz ve Anadolu üzerine indiğini aktardı. Bu durumun atmosferde büyük bir dengesizliğe yol açtığını vurguladı.
Türkeş, bu ölçekteki sıcak hava taşınımının, sistemi dengelemek üzere Arktik kökenli soğuk hava kütlesinin Anadolu ve Doğu Akdeniz üzerine inmesine neden olduğunu söyledi. Söz konusu alçak basınç sisteminin saat yönünün tersine dönen hava hareketiyle cephesel yapıların belirginleşmesine yol açtığını belirtti. Soğuk hava kütlesinin mevsim normallerinin dışında bir tarihte bölgeye ulaşmasının ani sıcaklık düşüşleri ve ekstrem yağış sistemlerini beraberinde getirdiğini kaydetti.
Gaziantep’te gözlenen süper hücre fırtınasının bu atmosferik yapı içinde oluştuğunu belirten Türkeş, süper hücrelerin dönen bir hava kütlesine sahip, organize ve uzun ömürlü gök gürültülü fırtına sistemleri olduğunu söyledi. Saatte 100 kilometreyi aşan rüzgarlar, iri taneli dolu ve yer yer hortum oluşumuyla ciddi hasar potansiyeli taşıdıklarını ekledi.
Prof. Dr. Türkeş, Adana ve çevresinde görülen kar yağışının, soğuk hava kütlesinin iç kesimlere ve yüksek rakımlara ulaşmasının bir sonucu olduğunu ifade etti. Bu durumun, atmosferin dikey yapısındaki olağan dışı derin ve soğuk çekirdekli alçak basıncın neden olduğu ani soğumanın bir sonucu olduğunu belirtti.
Küresel ısınmanın atmosferin su buharı tutma kapasitesini artırarak yağışların şiddetini yükselttiğini vurgulayan Türkeş, ısınan atmosferin yalnızca sıcaklık artışı değil, aynı zamanda daha güçlü basınç-rüzgar sistemleri ve daha şiddetli meteorolojik olaylar anlamına geldiğini söyledi. Bölgedeki yağış dağılımında topoğrafya ve dağ uzanışlarının da belirleyici rol oynadığını ekledi.
İklim değişikliğinin hidrolojik döngüyü hızlandırdığına dikkati çeken Türkeş, bu durumun aşırı yağışlar, dolu, şiddetli fırtınalar ve süper hücre gibi konvektif sistemlerin daha yıkıcı hale gelmesine zemin hazırladığını ifade etti. Ancak bu olayların sıklığı konusunda bölgesel farklılıklar nedeniyle her zaman net bir artıştan söz etmenin mümkün olmadığını sözlerine ekledi.
