Sovyetler Birliği’nin 18 Mayıs 1944’teki sürgünüyle vatanlarından koparılan Kırım Tatarları, 82. yılda acılarını anıyor. Yaklaşık 250 bin kişi, 15 dakikada Orta Asya’ya sürüldü.
Kırım Tatar Türkleri, Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin’in emriyle 18 Mayıs 1944’te gerçekleştirilen sürgünün 82. yıl dönümünde vatan hasretlerini anıyor. Bu insanlık dışı operasyonla yaklaşık 250 bin Kırım Tatarı, 15 dakika içinde tren vagonlarına bindirilerek Orta Asya’ya gönderildi.
Kırım Tatarlarının vatanlarından koparılma süreci, Rus Çariçesi 2. Katerina dönemine kadar uzanan bir baskı politikasının sonucudur. Sovyetler Birliği döneminde artan bu baskılar, özellikle İkinci Dünya Savaşı sırasında yoğunlaştı. Yarımadanın Nazi Almanyası’ndan geri alınmasının ardından Sovyet yönetimi, Kırım Tatarlarını ‘işbirlikçi’ olmakla suçlayarak yeni bir sürgünün zeminini hazırladı.
Josef Stalin’in gizli kararnamesiyle başlatılan sürgün, 18 Mayıs 1944 gecesi Kırım Tatarlarının evlerinden alınmasıyla başladı. Çoğunluğu yaşlı, çocuk ve kadınlardan oluşan halk, hayvan taşımacılığında kullanılan vagonlara dolduruldu. Üç günlük zorlu yolculuk sırasında açlık, susuzluk ve hastalık nedeniyle en az 150 bin kişi hayatını kaybetti.
Sürgün yerlerinde yaşam koşullarının son derece ağır olması, Kırım Tatarlarının vatanlarından uzakta büyük bir acı içinde yaşamasına neden oldu. Sovyet İçişleri Halk Komiserliği, bu sürgünü gerçekleştirmek için 32 bin kişilik güvenlik gücü görevlendirdi.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Ukrayna’ya bağlanan Kırım, 2014 yılında Rusya tarafından yasa dışı bir şekilde ilhak edildi. Bu ilhak sonrası birçok Kırım Tatarı, vatanlarını terk etmek zorunda kaldı. Kırım davasının önde gelen isimlerinden Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu gibi birçok kişi, Rusya tarafından Kırım’a giriş yasağı ile karşılaştı.
Ayrıca, Kırım Tatarlarının iradesini temsil eden Kırım Tatar Milli Meclisi’nin Rus mahkemelerince ‘aşırıcı örgüt’ ilan edilerek faaliyetlerinin durdurulması, bölgedeki baskıların devam ettiğini gösteriyor. Rusya’nın Ukrayna’da başlattığı savaş, Ukrayna’da yaşayan Kırım Tatarlarını da tehdit altına alarak birçok ailenin tekrar göç etmesine neden oldu.
Sanatçı Jamala, 2016 yılında ‘1944’ isimli şarkısıyla Eurovision Şarkı Yarışması’nda birinci olarak Kırım sürgünü trajedisini uluslararası alanda dile getirdi. Türkçe nakaratı ve sürgünün acısını anlatan sözleriyle büyük yankı uyandıran şarkı, Kırım Tatar halkının yaşadığı zorlukları ve vatan özlemini bir kez daha gündeme taşıdı.
