TÜBA Başkanı Muzaffer Şeker, DEÜ’de akademik etik, yapay zekânın akademiye etkileri ve üniversitelerin toplumsal sorumluluğu üzerine konuştu.
TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Konuşmasında bilimsel çalışmaların etik ilkeler doğrultusunda yürütülmesinden yapay zekânın akademik hayata etkilerine, üniversitelerin toplumsal sorumluluklarına ve Türkiye’nin bilim ve teknoloji vizyonuna kadar çok sayıda başlığa değindi.
Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık ilkeleri üzerine kurulması gerektiğini belirtti. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının, bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin ve üretilen bilginin toplumsal fayda sağlayacak biçimde kullanılmasının akademik sorumluluğun temel unsurları olduğunu ifade etti. Akademisyenlerin yalnızca bilgi üretmekle yükümlü olmadığını, bu bilgiyi toplumun gelişimine katkı sunacak şekilde değerlendirmeleri ve mesleki gelişimlerini sürdürmeleri gerektiğini vurguladı.
Yapay zekâ teknolojilerinin bilimsel araştırmalar ve eğitim üzerindeki etkilerine değinen Şeker, bu alandaki hızlı gelişimin etik, hukuki ve toplumsal sorunları da beraberinde getirdiğini söyledi. Kaynak gösterilmeden kullanılan yapay zekâ üretimi içerikler, güvenilir olmayan kaynakların ortaya çıkması ve yapay zekâ desteğinin şeffaf biçimde belirtilmemesinin akademik dürüstlük açısından önemli sorunlar oluşturduğunu kaydetti. Yapay zekânın destekleyici bir araç olarak değerlendirilmesi gerektiğini, bilimsel ürünün doğruluğu ve etik niteliğinden ise araştırmacının sorumlu olduğunu belirtti. Ayrıca insan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin, şeffaflığın ve hesap verebilirliğin bu teknolojilerde gözetilmesi gerektiğini söyledi.
Şeker, üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı olmak üzere üç temel işlevi bulunduğunu hatırlattı. Değişen bilimsel ve teknolojik koşullara uyum sağlanmasının, eğitimde niteliğin korunmasının ve nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesinin önemine dikkat çekti. Türkiye’nin geleceğinin bilim, teknoloji, eğitim ve akademi alanlarında yapılacak nitelikli çalışmalarla şekilleneceğini ifade eden Şeker; araştırmacıların desteklenmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuç alınması gerektiğini söyledi. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasındaki iş birliklerinin güçlendirilmesinin de bilimsel etkinliği artıracağını belirtti.
Konuşmasında TÜBA’nın bilimsel çalışmaları desteklemeye yönelik programlarına da yer veren Şeker, Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi’ni anlattı. Bu çalışmaların, genç bilim insanlarının desteklenmesi, nitelikli bilimsel eserlerin üretilmesi ve bilimsel terminolojinin geliştirilmesi açısından önemine değindi.
Şeker, konuşmasını bilim insanlarının bilgi üretirken etik ilkeleri gözetmeleri, sürekli öğrenmeye açık olmaları ve bilimsel birikimi toplum yararına değerlendirmeleri gerektiği vurgusuyla tamamladı.
