Diş teli tedavisinin süresi tek bir rakamla anlatılamaz. Sabit tel kullanan hastalarda aktif tedavi çoğunlukla bir ila üç yıl arasında tamamlanır. Yalnız ön bölgede hafif bir sıralama sorunu varsa süre birkaç ayla sınırlı kalabilir. Çene ilişkisinin de düzeltilmesi gerekiyorsa tedavi üç yılı aşabilir. Bu bandın neresine düşüleceğini dört başlık belirler: vakanın türü, hastanın yaşı ve…
Diş teli tedavisinin süresi tek bir rakamla anlatılamaz. Sabit tel kullanan hastalarda aktif tedavi çoğunlukla bir ila üç yıl arasında tamamlanır. Yalnız ön bölgede hafif bir sıralama sorunu varsa süre birkaç ayla sınırlı kalabilir. Çene ilişkisinin de düzeltilmesi gerekiyorsa tedavi üç yılı aşabilir. Bu bandın neresine düşüleceğini dört başlık belirler: vakanın türü, hastanın yaşı ve büyüme durumu, kontrol randevularına uyum ve teller çıktıktan sonra başlayan pekiştirme dönemi.
Ortodontist süre tahminini muayeneden sonra verir. Ağız içi inceleme, panoramik ve sefalometrik röntgenler, fotoğraflar ve dijital ölçüler bir araya geldiğinde hangi dişin ne kadar yol alacağı hesaplanabilir. Bu nedenle ilk görüşmede söylenen süre bir plan çıktısıdır, kesin bir taahhüt değildir. Tahmin çoğunlukla alt ve üst sınırıyla paylaşılır.
Süre konuşulurken iki dönemi ayırmak gerekir. Aktif dönem, braketlerin takılı olduğu ve dişlerin hareket ettiği süredir. Pekiştirme dönemi ise teller çıktıktan sonra elde edilen sonucun korunduğu süredir. Hastaların çoğu tedavi bitti derken yalnızca aktif dönemi kasteder, oysa sonucun kalıcılığı ikinci döneme bağlıdır.
Takvimi asıl belirleyen şey dişlerin ne kadar yol alması gerektiğidir. Hizalama ve döndürme işleri görece hızlı ilerler. Boşluk kapatma, kök paralelliği sağlama ve çene ilişkisini değiştirme işleri daha uzun sürer, çünkü kemik yeniden şekillenmesi zaman ister.
| Vaka türü | Ağırlıklı diş hareketi | Süre üzerindeki etkisi |
|---|---|---|
| Ön bölgede hafif çapraşıklık | Sıralama ve döndürme | Bandın kısa ucu |
| Orta düzey yer yetersizliği | Ark genişletme ve sıralama | Orta bant |
| Çekimli plan | Boşluk kapatma ve kök paralelliği | Uzun uca yaklaşır |
| İskeletsel kapanış bozukluğu | Çene ilişkisinin düzeltilmesi | En uzun grup |
| Gömük dişin sürdürülmesi | Cerrahi açma ve ark içine çekme | Öngörülemeyen ek süre |
Büyüme çağındaki çocukta çenelerin gelişimi tedaviye ortak olur. Üst çene darlığı, büyüme sürerken genişletme apareyiyle çözülebilir. Aynı sorun erişkinde daha karmaşık bir plan gerektirir. Bu yüzden erken dönemde yakalanan iskeletsel sorunlarda toplam iş yükü azalır.
Yetişkinde büyüme desteği yoktur. Çene ilişkisindeki uyumsuzluk yalnız diş hareketiyle kamufle edilecekse plan daha ayrıntılı kurulur ve süre uzayabilir. Diş eti sağlığı, eski dolgular, kaplamalar ve eksik dişler de tedaviye ek adımlar ekler. Yetişkin tedavisi mümkündür ve yaş sınırı yoktur, ancak hazırlık aşaması daha uzun olabilir.
Sabit tel tedavisinde dişler her randevuda verilen kuvvetle hareket eder. Kontroller genellikle dört ila sekiz hafta aralıklarla planlanır. Kaçırılan randevu yalnız o günü değil, sonraki aşamanın başlangıcını da erteler. Elastik kullanımı verilen sürede yapılmadığında çene ilişkisini düzelten aşama yerinde sayar.
Randevu aralıklarını ve tedavi akışını hasta gözünden görmek isteyenler, İzmir Bayraklı’da muayenehanesi bulunan ortodonti uzmanı Uzm. Dr. Çağrı Şibal’ın sitesinde diş teli tedavisi ne kadar sürer sorusuna ayrılan bölümü inceleyebilir.
Teller çıktığında dişler yeni yerlerinde durur, fakat çevrelerindeki lif ve kemik dokusu henüz oturmamıştır. Aktif dönemin hemen ardından pekiştirme apareyleri devreye girer. Ön dişlerin arka yüzeyine yapıştırılan sabit teller ya da geceleri takılan şeffaf plaklar bu işi görür.
Pekiştirme, takvimin sonuna eklenmiş kısa bir ek değildir. Dişlerin ilk konumuna dönme eğilimi yıllar içinde tamamen kaybolmaz. Ortodontistlerin çoğu bu nedenle uzun süreli gece kullanımı önerir. Aparey unutulduğunda kaybedilen hizalama, bitmiş görünen bir tedaviyi yeniden başlatabilir.
Plan doğru kurulduğunda takvimi büyüten şey çoğunlukla planın kendisi değil, süreç yönetimi olur. Kliniklerde en sık karşılaşılan gecikme nedenleri şunlardır:
Bu maddelerin ortak yanı, tek tek bakıldığında küçük görünmeleridir. Üst üste geldiklerinde takvim aylarla kayar.
Süreyi kısaltmak için geliştirilmiş yöntemler vardır, ancak kazanç vakaya göre değişir ve her hastada belirgin olmaz. Süre üzerindeki en güvenilir etki randevulara ve aparey kullanımına eksiksiz uyumdan gelir.
Hafif ve orta düzey sıralama sorunlarında iki yöntemin süresi birbirine yakın olabilir. Karmaşık kök hareketleri ve çekimli planlarda sabit tel genellikle daha öngörülebilir ilerler. Seçim hızdan çok vakanın yapısına göre yapılır.
Zorunlu durumlarda ortodontist telleri pasif hale getirebilir veya kısa bir ara planlayabilir. Hastanın kendi başına verdiği aralar ise diş hareketini kontrolsüz bırakır ve toplam süreyi uzatır.
Pekiştirme apareyi düzenli kullanılmazsa bozulma ihtimali gerçektir. Özellikle alt ön dişler ilk konumuna dönmeye eğilimlidir. Düzenli kullanım bu riski belirgin biçimde sınırlar.
Röntgenler, ölçüler ve klinik muayene birleştirilerek dişlerin kat edeceği mesafe ve gereken aşama sayısı çıkarılır. Tahmin, benzer vakalardaki klinik deneyimle birlikte alt ve üst sınır olarak paylaşılır.
