Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesi, küresel enerji krizi ve fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalar karşısında ülkenin enerji güvenliği ve ekonomik dayanıklılığı için stratejik bir kalkan oluşturuyor.
Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) araştırmacısı Büşra Zeynep Özdemir, Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın enerji güvenliği, dışa bağımlılığın azaltılması ve ekonomik dayanıklılık açısından stratejik önemini vurguladı. Küresel enerji sektörü, tedarik zincirindeki kırılmalar, jeopolitik gerilimler ve fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalar nedeniyle zorlu bir süreçten geçiyor. Bu durum, ülkeleri enerji politikalarını arz güvenliği ve bağımsızlık eksenine kaydırmaya itiyor.
Türkiye, yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanma konusunda öne çıkan ülkelerden biri olarak dikkat çekiyor. Ülkenin elektrik enerjisi kurulu gücünde yenilenebilir kaynakların artan payı, çevresel kazanımların yanı sıra arz güvenliği, makroekonomik istikrar ve dış şoklara karşı dayanıklılık sağlıyor. Mart 2026’da yenilenebilir kaynaklardan 19,5 milyar kilovat-saat (kWh) elektrik üretilmesi, Türkiye’ye stratejik bir avantaj sunuyor.
Türkiye’nin elektrik enerjisi kurulu gücü son 25 yılda önemli bir dönüşüm geçirdi. 2002’de yaklaşık 31.846 MW olan toplam kurulu güç, 2025 sonunda 122.519 MW’a ulaştı. Yenilenebilir kaynakların toplam kurulu gücü ise 76.281 MW’a yükselerek sistemin ana unsurlarından biri haline geldiğini gösteriyor. Mart 2026 itibarıyla Türkiye’nin elektrik kurulu gücü 125.078 MW’a ulaşırken, bunun %25,9’unu hidroelektrik, %21,2’sini güneş, %12’sini rüzgar ve %1,4’ünü jeotermal enerji oluşturuyor.
Özellikle rüzgar ve güneş enerjisindeki artış dikkat çekiyor. Türkiye’nin güneş enerjisi kurulu gücü Mart 2026 itibarıyla 26.339 MW’a, rüzgar enerjisi kurulu gücü ise 15.066 MW’a yükseldi. Bu iki kaynağın toplam kurulu güç içindeki payı %33’e ulaştı. Bu durum, yeni nesil yenilenebilir kapasitenin güçlü biçimde eklendiğini gösteriyor.
Kurulu güçteki bu dönüşümün üretime yansıması 2026’nın ilk aylarında belirginleşti. Mart ayında Türkiye, yenilenebilir kaynaklardan 19,46 milyar kWh elektrik üreterek tüm zamanların en yüksek yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimini gerçekleştirdi. Aynı ayda, toplam elektrik üretiminin üçte ikisi yenilenebilir kaynaklardan sağlandı. Hidroelektrik santraller, toplam üretimin %35,4’ünü oluşturan 10,6 milyar kWh ile en güçlü katkıyı sağladı.
Hidroelektrik santraller, dengeleyici rolü, talep artışına hızlı yanıt verme kapasitesi ve ithal yakıt ihtiyacını azaltma potansiyeliyle stratejik varlıklar olarak öne çıkıyor. HES üretiminin güçlü seyrettiği dönemler, doğal gaz santrallerine olan ihtiyacı azaltarak üretim maliyetleri, enerji ithalat faturası ve cari açık üzerinde olumlu etki yaratıyor. Ancak, HES üretiminin yağış rejimine bağlılığı, enerji planlamasında iklim değişikliği ve kuraklık risklerinin dikkate alınmasını gerektiriyor. Kalıcı enerji güvenliği için bu artışın rüzgar, güneş, depolama ve şebeke yatırımlarıyla desteklenmesi önem taşıyor.
Türkiye’nin yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimindeki artış, ithal fosil yakıtlara bağımlılığı sınırlıyor. Elektrik üretiminde doğal gazın payının yükselmesi, küresel gaz fiyatlarındaki artışlar, LNG piyasasındaki sıkışmalar, döviz kuru baskıları ve jeopolitik tedarik risklerine karşı kırılganlığı artırıyor. Yenilenebilir kaynakların üretimdeki payının artması, bu kırılganlığı azaltan bir tampon görevi görüyor.
Bu nedenle yenilenebilir kaynaklar sadece emisyon azaltımıyla sınırlı bir değerlendirmeye tabi tutulamaz. Enerji talebi artan ve fosil yakıt tüketiminde dışa bağımlılığı yüksek olan Türkiye gibi ülkeler için yenilenebilir enerji, cari açığı sınırlayan, elektrik üretim maliyetlerini dengeleyen ve kriz dönemlerinde arz güvenliğini güçlendiren stratejik bir araçtır. 2025’te elektrik üretiminin %33,6’sı kömürden, %23’ü doğal gazdan sağlanırken, yenilenebilir kaynakların payı giderek daha belirleyici hale geliyor.
Türkiye’nin elektrik talebi 2025 yılında 360.929 GWh ile rekor seviyeye ulaşırken, aynı yıl elektrik üretimi de 362.992 GWh ile tüm zamanların en yükseği oldu. Sanayide elektrifikasyon, elektrikli araçların yaygınlaşması, dijitalleşme ve şehirleşme gibi faktörler elektrik tüketiminin gelecekte daha da artacağını gösteriyor. Bu talebin yerli ve yenilenebilir kaynaklarla karşılanması, enerji ithalat faturasını sınırlayacak, arz güvenliğini ve ekonomik dayanıklılığı güçlendirecektir.
Yenilenebilir enerji yatırımları, Türkiye için uzun vadeli enerji bağımsızlığı hedefinin temel unsurlarından biridir. Türkiye, 2035 yılına kadar rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücünü toplam 120 bin MW seviyesine çıkarmayı hedefliyor. Deniz üstü rüzgar enerjisi ve enerji depolama alanlarındaki hedefler de dikkate alındığında, yenilenebilir enerji yatırımları dışa bağımlılığı azaltma, sistem esnekliğini artırma, makroekonomik istikrarı destekleme ve enerji arz güvenliğini güçlendirme arayışının merkezine yerleşmiş durumda.
