Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun lisanssız elektrik üretiminde aldığı saatlik mahsuplaşma kararı yarın yürürlüğe giriyor. Yeni dönemde tüketiciler kendi ihtiyacına odaklanacak.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK), lisanssız elektrik üretiminde “saatlik mahsuplaşma” uygulamasını onayladı. Kurulun bugün aldığı kararla, aylık bazda yürütülen mahsuplaşma yöntemi yarından itibaren saatlik sisteme dönüşecek. Bu düzenleme, tüketicilerin kendi elektrik ihtiyacını karşılamasına odaklanmayı ve enerji tüketim davranışlarını iyileştirmeyi amaçlıyor.
Yeni düzenleme, lisanssız elektrik üretim sisteminin temel yapısını koruyor. Ancak mahsuplaşma yöntemi aylık bazdan saatlik bazda uygulanacak şekilde değişiyor. Tüketiciler, bir önceki yılki tüketimlerinin en fazla iki katı kadar elektrik üretebilecekler.
Tüketiciler, bir önceki yılki tüketimlerinin iki katına kadar yaptıkları üretimin kullanmadıkları kısmını satarak gelir elde edebilecek. Bu sınırın üzerindeki fazla üretim ise sisteme aktarılacak. Fazla üretim, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması (YEKDEM) kapsamında tüm tüketicilerin yararına sunulacak.
Yeni modelde, elektrik üreten tüketici, üretim saatlerinde enerjiyi kendi abone grubuna uygulanan tarife üzerinden sisteme satacak. Tüketim saatlerinde ise tedarikçisiyle yaptığı ikili anlaşma fiyatı üzerinden elektrik satın alacak. Bu sistem, üretim ve tüketimin farklı zamanlarda gerçekleşmesi durumunda gelir ve harcama kalemlerini ayrı ayrı belirleyecek.
EPDK’nın hazırladığı örnek hesaplamalar, saatlik ve aylık mahsuplaşma arasındaki temel farkı ortaya koyuyor. Bu senaryolar, yeni sistemin tüketici davranışlarına etkisini netleştiriyor.
Geçen yıl 1000 kilovatsaat elektrik tüketen ve 2000 kilovatsaat üretim yapan bir abone örneği ele alındı. Aylık mahsuplaşma sisteminde, tüketici her ay üretim ve tüketim farkı üzerinden gelir elde ediyordu. Örneğin, bir ayda 250 kilovatsaat üretim ve 100 kilovatsaat tüketim olduğunda, 150 kilovatsaat için ödeme alınıyordu.
Saatlik mahsuplaşmada ise üretim ve tüketimin aynı zaman dilimlerinde gerçekleşmesi önem taşıyor. Aynı örnekte, 40 kilovatsaatlik üretim tüketimle aynı saatlerde gerçekleşirken, 210 kilovatsaatlik üretim farklı saatlerde sisteme veriliyor. Ayrıca, 60 kilovatsaatlik tüketim de üretimin olmadığı saatlerde meydana geliyor.
Bu senaryoda tüketici, 210 kilovatsaatlik üretimi için satış geliri elde ederken, üretimin olmadığı 60 kilovatsaatlik tüketim için elektrik satın alıyor. Yıl genelinde ise 1450 kilovatsaatlik üretimden gelir sağlanırken, 450 kilovatsaatlik tüketim için ödeme yapılıyor.
Böylece, yaklaşık 1000 kilovatsaatlik genel denge korunuyor. Tüketicinin elde edeceği nihai sonuç, elektriği hangi fiyatlardan aldığına bağlı olarak belirlenecek. Her iki mahsuplaşma sisteminde de 2000 kilovatsaat üzerindeki üretimler bedelsiz olarak değerlendiriliyor.
Yeni sistemde, tüketicinin tedarikçisiyle yaptığı ikili anlaşmanın koşulları doğrudan gelir yapısını etkileyecek. İkili anlaşma fiyatını kendi abone grubuna uygulanan tarifeden düşük belirleyen tüketiciler, saatlik mahsuplaşma sayesinde ek gelir elde edebilecek. Farklı fiyat seviyelerinde yapılan anlaşmalar, tüketicilerin gelir yapısının şekillenmesine katkı sağlayacak.
Gerçek tüketim verileriyle yapılan analizler, saatlik mahsuplaşma modelinin finansal etkilerini gösteriyor. Aylık mahsuplaşmada 3 milyon 314 bin 497 lira gelir elde eden bir sanayi tesisinin geliri, saatlik modelde 3 milyon 252 bin 375 liraya düşebiliyor. Ancak bu fark, ikili anlaşma fiyatının etkin yönetimiyle avantaja dönüştürülebilir.
Yeni düzenleme, özellikle Piyasa Takas Fiyatı’nın (PTF) yüksek olduğu zaman dilimlerinde tüketim bedelinin daha etkin yönetilmesini amaçlıyor. Aylık mahsuplaşmada fiyat değişimleri sistem içinde dengelenirken, saatlik model tüketicilere yüksek fiyatlı saatlerde tüketimlerini daha avantajlı yönetme imkanı sunuyor.
Bu yeni kurgu, tedarik piyasasının gelişmesine de katkı sağlayacak. Yüksek fiyatlı saatlerde enerji yönetimini doğru yapan aboneler, finansal verimliliklerini artırabilecek. Sektörde şeffaflığı ve aktif piyasa katılımını hedefleyen bu dönüşüm, yarın itibarıyla uygulamaya girecek.
