Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2025 yılı enflasyonunun hedefin üzerinde gerçekleştiğini hükümete bildirdi, nedenlerini ve politikaları açıkladı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), hükümete gönderdiği açık mektupta 2025 yılı enflasyonunun belirlenen hedefin üzerinde gerçekleştiğini duyurdu. Banka, enflasyondaki sapmanın nedenlerini ve fiyat istikrarını sağlamak için uyguladığı ile uygulayacağı para politikalarını detaylıca açıkladı. Bu süreçte TCMB, dezenflasyonun gerektirdiği sıkı para politikası duruşunu kararlılıkla sürdürdüğünü belirtti.
2024 Haziran ayında başlayan dezenflasyon süreci, 2025 yılında da devam etti. Sıkı parasal duruş, finansal koşullardaki sıkılık ve talep koşullarındaki dengelenme bu süreci destekledi. Ancak arz yönlü gelişmeler, fiyatlama davranışlarındaki katılık ve beklentilerin hedeflerle uyumsuzluğu, dezenflasyon hızını sınırladı.
Küresel emtia fiyatları yılın ilk yarısında enflasyon görünümünü olumlu etkiledi. Enerji ve tarımsal emtia fiyatlarındaki gerileme katkı sağladı. Jeopolitik gelişmelere bağlı enerji fiyat oynaklığı ve metal fiyatlarındaki artışlar ise dönemsel maliyet baskıları oluşturdu.
Yurt içi arz koşullarında, kuraklık ve don olayları gıda fiyatları üzerinden enflasyonu yukarı çekti. Bitkisel üretimdeki düşüşler üçüncü çeyrekte fiyat dalgalanmalarına yol açtı. Bu gelişmeler beklentiler aracılığıyla dezenflasyon sürecini geçici olarak yavaşlattı.
2025 yılında döviz kuru gelişmelerinin enflasyon üzerindeki etkisi önceki dönemlere göre daha sınırlı kaldı. Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir ve dezenflasyonist talep koşulları kur geçişkenliğini azalttı. Bu durum, enflasyon üzerinde olumlu bir etki yarattı.
Geçmiş enflasyona güçlü şekilde endeksli kira ve eğitim gibi hizmet kalemlerinde fiyat artışları yüksek seyretti. Önceki tavan fiyat düzenlemeleri sonrası telafi edici ayarlamalar, yıllık artış oranlarını yükseltti. Yıl sonuna doğru kira enflasyonunda belirgin bir düşüş gözlendi.
Yönetilen ve yönlendirilen fiyatlarda yıl içinde yapılan ayarlamalar da enflasyonu etkiledi. Özellikle tütün ürünleri, doğal gaz ve şebeke suyu kalemlerindeki fiyat gelişmeleri öne çıktı. Bu kalemler, genel enflasyon görünümüne katkıda bulundu.
Talep koşulları yıl genelinde dezenflasyonist seviyelerde seyretti. Deprem sonrası konut inşaatı faaliyetleri ve bazı dayanıklı tüketim kalemlerindeki eğilimler nedeniyle talepteki dengelenme kademeli olarak gerçekleşti. Bu durum, enflasyonun düşüşünü destekledi.
Enflasyon beklentileri yıl boyunca gerileme eğilimi gösterse de, hedeflerin üzerinde kalmaya devam etti. Bu durum dezenflasyon hızını sınırladı. 2025 yılında mali disiplinin korunması ve para politikasıyla sağlanan güçlü eşgüdüm, dezenflasyon sürecine önemli katkı sağladı.
Genel olarak, 2025 enflasyonunun hedefin üzerinde gerçekleşmesinde fiyatlama davranışlarındaki katılık, beklentilerin sınırlı uyumu ve dönemsel arz şokları etkili oldu. Sıkı parasal duruş, finansal sıkılık ve talep dengesi dezenflasyon sürecini destekledi. Yılın son çeyreğinde enflasyonun ana eğiliminde belirgin bir iyileşme kaydedildi.
TCMB, 2025 yılı boyunca para politikası duruşunu enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilimi ve beklentileri dikkate alarak belirledi. Dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlamak amacıyla kararlar alındı. Para politikası kararları, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla verildi.
TCMB, Ocak ve Mart 2025’te politika faizini toplam 500 baz puan indirerek yüzde 42,5’e çekti. Mart ortasında finansal piyasa risklerini sınırlamak için gecelik borç verme faizi yüzde 46’ya yükseltildi. Nisan ayında ise politika faizi yüzde 46’ya çıkarıldı.
Banka, Haziran ayında politika faizini sabit tuttu. Ardından toplam 800 baz puanlık indirimle 2025 Aralık itibarıyla yüzde 38’e düşürdü. 2026 Ocak ayında sınırlı bir indirimle politika faizi yüzde 37 seviyesine getirildi.
Piyasa mekanizmasının işlevselliğini artırmak ve makro finansal istikrarı güçlendirmek amacıyla TCMB, 2025’te makroihtiyati politika uygulamalarına devam etti. Kur korumalı mevduat hesaplarının sonlandırılması ve Türk lirası mevduat payının artırılması, parasal aktarımı destekledi.
TCMB’nin temel amacı fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmektir. Enflasyon görünümünde belirgin bir bozulma yaşanması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olursa ilave makroihtiyati adımlar devreye alınacaktır.
Enflasyon ve para politikasına dair gelişmeler ile orta vadeli tahminler, 12 Şubat’ta yayımlanan “2026 Enflasyon Raporu-I” ile detaylandırılmıştır. Ayrıca, kısa ve orta vadede enflasyon hedefine ulaşmak için uygulanacak para politikasını açıklayan “2026 Para Politikası” metni de kamuoyuna sunulmuştur.
