Türkiye’nin Yaşlanan Nüfusuyla Mücadelesi: Polifarmasi

Yaşlıların Karşılaştığı Yeni Sağlık Sorunu: Polifarmasi

Türkiye, hızla yaşlanan nüfusuyla karşı karşıya olduğu yeni bir sağlık sorunuyla mücadele ediyor: Polifarmasi. Bu durum, yaşlı bireylerin aynı anda 5 veya daha fazla ilaç kullanması anlamına geliyor. Görünüşte zararsız gibi görünen bu durum, yaşlıların yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir hatta hayatlarını riske atabilir.

Polifarmasi: Yaşlıların Günlük Hayatını Nasıl Etkiliyor?

Yaşlılarda sadece bir ilaç kullanım oranı %87 iken, 5’ten fazla ilaç kullanımı %36’ya ulaşıyor. Bu ilaçlar sadece reçeteli ilaçlarla sınırlı değil; vitaminler, bitkisel takviyeler ve reçetesiz ilaçlar da durumu karmaşık hale getiriyor.

Polifarmasinin Temel Nedeni Nedir?

Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Geriatri Kliniği’nden Uzm. Dr. Sinan Arı’ya göre, çok ilaç kullanımının temel nedeni yaşla birlikte artan kronik hastalıklardır. Her hastalık, yeni bir ilaç demektir ancak vücut artık eskisi gibi tepki vermez. Bu durum ilaçların vücutta farklı etkilere neden olmasına yol açar.

Polifarmasi: Riskleri Nelerdir?

Uzmanlar, polifarmasinin neden olduğu sorunları şu şekilde sıralıyor:

• Düşmeler ve kırıklar: Özellikle tansiyon ilaçları ve sakinleştiriciler kombinasyonu
• Deliryum ve bilinç bulanıklığı: Antikolinerjik ilaçlarla tetiklenir
• Hastaneye yatışlar: Advers ilaç reaksiyonları önlenebilir nedenlerin başında
• Kalp ritim bozuklukları (QT uzaması): Bazı antibiyotik ve antipsikotik kombinasyonlarında
• Hipoglisemi, zehirlenme, bilinç kaybı, bayılma: Etkileşimlerin karanlık yüzü

Polifarmasi: Çözüm Önerileri

Uzm. Dr. Sinan Arı, polifarmasiyi kontrol altına almak için şu önerilerde bulunuyor:

1. İlacın hala tıbbi gerekçesi var mı?
2. Faydası, zararını geçiyor mu?
3. Klinik durum değişti mi?
4. Gereğinden uzun mu kullanılıyor?
5. Daha güvenli bir alternatif var mı?
6. Aynı etkiyi yapan ilaçlardan ikisi birlikte mi kullanılıyor?
7. Hasta ilacı gerçekten alıyor mu? – “Reçetede yazıyor ama kullanmıyor olabilir.”

Sonuç

Polifarmasi sadece ilaç sayısını değil, yaşam dengesini de etkiler. Yaşlı bireylerin daha güvenli ve huzurlu bir ilaç kullanımı için hekimlerin, eczacıların, ailelerin ve sistemin birlikte çalışması gerekmektedir. Çünkü bazen bir ilacı eksiltmek, bir hayatı kolaylaştırabilir.